Dertien mensen*) zaten om de tafel in de cursusruimte van de Bibliotheek; vijf Landsmeerders, drie mensen die hun boterham in Landsmeer verdienen, twee belangstellenden en drie kunstenaars/ ontwerpers van www.vooreenzaamheid.nl. Ieder van ons is betrokken bij hoe je iets kunt betekenen voor een ander en iedereen is ingegaan op de uitnodiging van een van de leden van het initiatiefgroepje Eenzaamheid en Verbinding**). Fenna Bolderheij verwelkomt en bedankt Margot Hoens van de bibliotheek voor de gastvrijheid. Het initiatiefgroepje bemerkte bij het praten over eenzaamheid dat het gesprek al snel gaat over hele oude en hele eenzame mensen en dat daar zo weinig aan te doen is. Vrijwilligers en professionals zouden beter toegerust willen zijn om eenzaamheid aan te pakken; er is een roep om deskundigheid. En er bleek veel verlegenheid en grote moeite om woorden te geven aan ervaringen met eigen of andermans eenzaamheid. Op dat moment kwam de initiatiefgroep in contact met het Platform Voor Eenzaamheid.

Platform Voor Eenzaamheid
Peik Suyling licht toe: Voor Eenzaamheid is een platform van ontwerpers en kunstenaars. Samen met andere partijen ontwikkelen we een nieuwe kijk op eenzaamheid. De boodschap is het bespreekbaar maken van eenzaamheid, de schaamte of het onvermogen om erover te praten te doorbreken. Eenzaamheid is van iedereen. Een van die projecten is Taal voor Eenzaamheid van vormgever Madelinde Hageman. Hageman geeft workshops waar deelnemers ultrakorte handpalmverhalen schrijven over persoonlijke situaties van eenzaamheid. Door actief te zoeken naar de taal die bij hun eigen situatie past, ervaren de deelnemers dat de schroom om over eenzaamheid te praten afneemt. Dat is wat wij nu gaan doen. 

Handpalmverhalen
Madelinde Hageman licht haar project toe; haar eigen moeite om over eenzaamheid te praten; de zoektocht om woorden te geven aan ervaringen en de inspiratie uit de Inuïttaal die 22 woorden voor sneeuw kent. Zij nodigt uit om op de mooie kaart heel kort iets op te schrijven over een moment dat je je eenzaam voelde. Iedereen werkt zo’n 10 minuten in stilte en probeert ook een zelfbedacht woord voor de gevoelde eenzaamheid dat past bij het verhaal te bedenken.

In kleine groepjes
In drie viertallen worden de verhalen uitgewisseld, soms alleen het zelfbedachte woord, soms vertrouwen de deelnemers elkaar het hele verhaal toe. 
Uitwisseling geeft herkenning en plezier; er klinkt gelach op uit de groepjes. En ook respect voor elkaar, voor het benoemen van het eenzame gevoel. Het gesprek gaat over de nieuwe woorden. Lijken ze te passen op de verhalen? Geven ze een gevoel van herkenning? Kunnen ze nog beter? We zitten in een nieuw gesprek over eenzaamheid!

Uitwisseling van woorden.
Terug in de grote groep wisselen we eerst de gevonden nieuwe woorden uit. Zoals verscholen eenzaamheid, luchtledig; loodgrijze eenzaamheid, onzichtbare eenzaamheid, gatver-eenzaamheid en alleen-staan. Bij het Perzische woord ‘Tan-ha-i’ (lichaam-en-alleen) realiseren we ons de eenzaamheid die mensen uit andere culturen in Nederland kunnen ondervinden. Ongemerkt benoemen we ook andere zaken: wat gedag zeggen en oogcontact kan betekenen, en hoe belangrijk een welkome sfeer is. We ervaren hoe verassend het is om met een relatief onbekende groep toch ineens over heel essentiële zaken te praten. En we praten er op een heel gewone manier over: het taboe om over eenzaamheid te praten is doorbroken! 

Doorpraten     
We hebben ervaren dat we eenzaamheid bespreekbaar konden maken en dat dit een handzame en goede werkvorm is om over zo’n beladen onderwerp met elkaar te praten. Welke mogelijkheden zijn er om veel meer Landsmeerders deze ervaring te geven? Zoals vrijwilligers van WonenPlus en DCL, kaderleden van verenigingen, Seniorenraad en WMO raad. En we vragen iedereen rond de tafel wat hij of zij voor vervolgkansen ziet voor Landsmeer naar aanleiding van de de workshop van Madelinde. Er komen veel goede ideeën. In samenwerking met de koren een workshop doen om misschien tot een lied te komen. Op de scholen om de omgang met eenzaamheid al vroeg te leren, het Dorpshuis, de bibliotheek, de vrijwilligers van de verschillende organisaties meenemen in deze nieuwe benadering en een workshop voor ambtenaren die direct of indirect te maken hebben met eenzaamheid in Landsmeer. 

Hoe gaat het nu verder?
Een ochtend is altijd te kort, maar het smaakte naar meer. Het méér is al een beetje vormgegeven door De Omgevallen Boekenkast en Wat is je lievelingskleur? 

De Omgevallen Boekenkast op twee lage tafeltjes heeft Fenna de 23(?) boeken die zij over eenzaamheid in huis heeft neergelegd. Van ‘Mag een mens eenzaam zijn?’ via “De kracht van kwetsbaarheid’ tot “Ik ben geen zielig achter-de-geraniums-vrouwtje”. ( Alles mag geleend) Erboven hangt een van haar lijfspreuken: Wat mensen het meest belemmert hun lot in eigen handen te nemen is de aanwezigheid van ‘deskundigheid’.

Wat is je lievelingskleur? Op de glazen wanden van de cursusruimte hangen op grote vellen een aantal vragen die plezier en verbinding kunnen bewerkstelligen. Aan het bekijken van die vragen op geschiktheid voor vervolgactiviteiten in Landsmeer en aan het ontdekken van meer vragen zijn we niet meer toegekomen. Op de ruiten stond: Waar word je vandaag blij van? Wat is je lievelingskleur? Heb je vandaag een compliment gegeven? Wat doe je liever in je eentje? Waar ben je dankbaar voor? Wat doe je graag op een vrije middag? Waar voel je je thuis? Waar krijg je een glimlach van? Waar zorg je voor? Mag een mens eenzaam zijn? Welk verhaal vertel je het liefst? Waar heb je plezier in? Alleen, maar niet eenzaam?

En van een andere orde: Nabuurschap Landsmeer, doe je mee? 

Afspraken

  • Een verslag van deze bijeenkomst gaat naar de deelnemers en verdere betrokkenen. 
  • Het initiatiefgroepje gaat verder met het ‘op de agenda’ zetten van eenzaamheid in Landsmeer 
  • Voortbouwend op alles wat vanochtend gebeurd is en de ideeën die zijn ontstaan maken Peik Suyling, Madelinde Hageman en Dennis Lohuis maken een voorstel voor de gemeente Landsmeer. Dit plan zal door de initiatiefgroep en degenen die hebben deelgenomen in de workshop ( en wellicht nog anderen) worden gepresenteerd en besproken om te horen of het aansluit bij de mensen en het zo mogelijk nog aan te scherpen.
  • Met dank aan alle aanwezigen voor ieders inbreng sluit Fenna Bolderheij de workshop. 

¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
*) Marina Stil en Housheng Naraghi, Dorpshuis; Corry Stellema WMO raad en WonenPlus; Trudi Hommersen, ANBO en Seniorenraad; Fenna Bolderheij, Seniorenraad; Margot Hoens, Bibliotheek; Esma Alkan, Diensten-centrum en Pam Kaay, Wonen Plus; Marjolein Baars, www.destichtingkoffer.nl ; Monique van Schoot, Diemen. 
Van het platform Voor Eenzaamheid: Peik Suyling, Madelinde Hageman en Dennis Lohuis.

**) Initiatiefgroep Eenzaamheid en Verbinding: Cor Hienkens, wethouder: Fenna Bolderheij, Seniorenraad; Marjon Farjon, raadslid; Pam Kaay, WonenPlus; Leo Rietveld. Vrijwilligerscentrale; Eric Tielemans, DCL.